Sagan um snjóflóðið mikla

Birti þessa smásögu hér eftir Júlíus Valdimarsson þar sem mér finnst samlíkingin við atvinnuleysið svo góð.

Snjóflóðið mikla

Í októbermánuði 2008 hófst snjóflóð á Íslandi sem til þessa hefur grafið undir sér meira en fimmtán þúsund einstaklinga. Talið er að meðal þeirra sem grafnir eru undir snjófergjunni séu stórir hópar ungs fólks. Til þessa hafa aðeins innan við 1000 manns fundist. Það háir nokkuð allri leit að mikil leynd hvílir yfir því hverjir grafnir eru í snjóflóðinu. Litlar rannsóknir hafa verið gerðar á ástæðum þessarar leyndar. Þó verður ráðið af frásögnum þeirra sem bjargað hefur verið að eitt af einkennum þess að vera grafinn í snjóflóðinu sé mikill ótti við að verða fundinn, því að af einhverjum óútskýrðum ástæðum þyki hinum grafna mikil smán að því að hafa orðið fyrir flóðinu. Einnig hafa þeir sem komist hafa af til þessa lýst því að þeir hafi jafnvel mætt sama viðhorfi hjá þeim sem ekki urðu undir í þessum miklu náttúruhamförum. Engar rannsóknir hafa enn verið gerðar á þessu undarlega og þverstæðukennda fyrirbrigði. Þó er talið að ástæður geti verið (ó)menningarlegar og jafnvel byggðar á misskilningi eða fordómum.

Mikill viðbúnaður er til þess að taka á móti þeim sem finnast en leitarflokkar eru fáir og eru þeir illa búnir tækjum. Allar móttöku- og endurhæfingarstöðvar standa meira og minna tómar þar sem mjög fáir af fórnarlömbum snjóflóðsins koma þangað til að taka þátt í aðhlynningar- og endurhæfingarstarfi. Nokkrar áhyggjur eru af þessu ástandi, einkum vegna þess að lítið er vitað um afdrif þeirra sem orðið hafa undir í flóðinu. Þó hafa rannsóknir og reynsla af hliðstæðum atburðum áður í sögunni hér á landi og í öðrum löndum sýnt að margir sem lenda í aðstæðum sem þessum verða aldrei samir menn, sérstaklega ef þeir eru grafnir undir fönn í langan tíma. Einkum er þetta afdrifaríkt þegar um er að ræða ungt fólk sem er á þeim stað í lífinu að þurfa að læra og þjálfast í að taka þátt í samfélaginu með virkum og skapandi hætti til góðs fyrir sig og samfélagið. Séð er fram á mögulegar neikvæðar afleiðingar þessa varðandi framtíð þessa lands. Vitað er að fjölmargir sem lenda í ástandi sem þessu komast aldrei aftur til fullrar heilsu og enda sem öryrkjar og ótalinn er sá fjöldi fólks sem tekur sitt eigið líf í tengslum við þessar aðstæður.

Þetta ástand hefur nú varað í hátt á annað ár og vekur nokkra undrun hve hægt gengur við björgunarstörfin. Stingur þetta í stúf við önnur tilfelli um snjóflóð, eldgos, jarðskjálfta eða aðrar þekktar náttúruhamfarir á Íslandi. Í þessum tilfellum hefur þjóðin öll lagst á eitt um björgun fórnarlambanna, björgunarsveitir og sjálfboðaliðar um allt land hafa ekki unað sér
hvíldar þar til öllum hefur verið bjargað. Eftirminnileg dæmi eru gosið í Vestmannaeyjum, snjóflóðin í Súðavík, Suðurlandsskjálftinn og jafnvel nú í sambandi við gosið í Eyjafjallajökli þar sem björgunarsveitir, sjálfsprottnar sveitir sjálfboðaliða, fjölmiðlar, samtök og opinberir aðilar vinna ötult hjálparstarf.

Viljum við kalla til þennan dýrmæta samhug Íslendinga nú í þessum miklu hörmungum sem yfir okkur dynja? Ef við leggjumst öll á eitt mun okkur takast að bjarga öllum þeim sem liggja undir fargi flóðsins.

Höfundur: Júlíus Valdimarsson hjá Lausnum